Handbók þessari er ætlað að vera sóknarnefndarfólki og öðrum til upplýsinga um helstu atriði er varða starfsemi sókna og skipulag. Hún er hugsuð þannig að unnt sé að fletta upp í tilteknum köflum, en ekki endilega að hún sé lesin frá upphafi til enda.
Þjóðkirkjan er stærsta trúfélag á Íslandi. Henni tilheyra um 86% landsmanna þegar þetta er ritað. Þjóðkirkjan – félagið - er hreyfing manna sem aðhyllast kristin lífsgildi og kristna trú. Eins og um flest önnur félög er talið æskilegt að kirkjan hafi skipulag til að starf hreyfingarinnar verði markvisst og skipulegt. Þjóðkirkjan er mynduð af mörgum félögum, embættum og stofnunum. Grunneining kirkjunnar sem flestar aðrar einingar kirkjunnar spretta af er félag fólks sem nefnist sókn. Félagssvæðið er landfræðilega afmarkað. Til að vera í félaginu þarf maður að uppfylla tvö skilyrði; að vera skráður í Þjóðkirkjuna annars vegar og búa innan sóknarmarka hins vegar. Á Íslandi eru tæplega 300 félög af þessu tagi og skiptist allur byggður hluti landsins í félagssvæði. Þau heita mismunandi nöfnum en öll nöfnin enda á sókn, t.d. Seltjarnarnessókn. Venja er til þess að nefna þessi félög sóknir og verður það heiti notað hér. Eins og almennt er í félögum hafa sóknir árlegan aðalfund, sem nefnist aðalsafnaðarfundur og stjórn sem nefnist sóknarnefnd. Sóknir eru mjög misjafnar að mannfjölda (frá 3 einstaklingum sú minnsta og upp í 18 þús. manns sú stærsta) og aðstæður eru sömuleiðis mjög misjafnar. Rétt er að taka fram að kirkjan leitast við að þjóna öllum sem til hennar leita, algerlega án tillits til trúfélagsaðildar.
Handbók þessari er ætlað að vera þeim sem sitja í sóknarnefndum til leiðbeiningar og upplýsingar um helstu atriði í starfi sókna.
Þjóðkirkjan er um margt einstakt félag í nútímasamfélaginu. Kemur þar einkum tvennt til; Þjóðkirkjan er 1000 ára gömul og því hluti af sögu og menningu þjóðarinnar. Starf Þjóðkirkjunnar er fjölbreytilegra og útbreiddara en flestra annarra félaga eða stofnana og snertir flest svið mannlífsins. Skipulag Þjóðkirkjunnar tekur mjög mið af þessu.
Skipulag Þjóðkirkjunnar er nokkuð flókið og um margt frábrugðið hefðbundnu píramídaskipulagi. Skipulagið byggir að nokkru leyti á gömlum hefðum og skipulagi. Flestar einingar hennar eru tiltölulega sjálfstæðar í starfi sínu og miðstýring innan Þjóðkirkjunnar er lítil.
Þjóðkirkjan starfar á grundvelli laga, reglugerða og eigin starfsreglna. Í lögunum er m.a. mælt fyrir um trúarlegan grundvöll hennar, hlutverk, ýmis verkefni sem henni ber að sinna, fjárhagsmálefni og skipulag. Í gildi eru nokkrir lagabálkar sem varða Þjóðkirkjuna sérstaklega og eru þjóðkirkjulögin frá 1997 þýðingarmestu lögin. Sum þessara lagafyrirmæla eru forn en eigi að síður í gildi.
Dóms- og kirkjumálaráðherra hefur sett reglugerðir um tiltekna málaflokka einkum er varða kirkjugarðana.
Starfsreglur Þjóðkirkjunnar mæla fyrir um nánari útfærslu á skipulagi og starfi kirkjunnar. Þjóðkirkjan hefur töluvert svigrúm til að skipa sínum eigin málum með starfsreglum. Starfsreglur verða að sjálfsögðu að eiga stoð í þjóðkirkjulögunum og öðrum lögum eftir atvikum og megi ekki ganga gegn þeim.
Þjóðkirkjan er byggð upp af mörgum sjálfstæðum skipulagsheildum. Skipulag kirkjunnar er nokkuð flókið a.m.k. þeim sem ekki þekkja til og um margt frábrugðið hefðbundnu píramídaskipulagi stofnana og fyrirtækja. Einkennandi er mikið sjálfstæði hverrar einingar og lítil miðstýring.
Helstu skipulagsheildir eru sóknir, prestaköll og prestsembætti, prófastsdæmi og prófastsembætti, vígslubiskupsembætti og vígslubiskupsumdæmi, biskupsembættið, Kirkjuráð og Kirkjuþing. Biskupsstofa er skrifstofa biskups Íslands og Kirkjuráðs.
Þá eru starfræktar sérstakar kirkjulegar stofnanir sem sinna tilteknum afmörkuðum verkefnum. Þær eru Fjölskylduþjónusta kirkjunnar, Hjálparstarf kirkjunnar, Prestssetrasjóður, Skálholtsútgáfan - Kirkjuhúsið, Tónskóli Þjóðkirkjunnar.
Einnig eru nokkrir sjóðir en þeirra helstir eru Jöfnunarsjóður sókna, Kirkjumálasjóður og Kristnisjóður.
Ísland er eitt biskupsdæmi og er Biskup Íslands æðsti maður Þjóðkirkjunnar og fyrirsvarsmaður hennar jafnt í andlegum sem veraldlegum málum. Biskup er handhafi framkvæmdarvalds kirkjunnar ásamt Kirkjuráði. Hann er forseti Kirkjuráðs, stýrir Prestastefnu og situr á Kirkjuþingi með málfrelsi og tillögurétt. Biskup hefur sér til aðstoðar tvo vígslubiskupa, annan á Hólum í Hjaltadal í Hólaumdæmi en hinn í Skálholti í Skálholtsumdæmi. Biskupi til ráðgjafar og aðstoðar er biskupsritari. Skrifstofa Biskups Íslands, ásamt skrifstofu Kirkjuráðs, nefnist Biskupsstofa. Um embætti Biskups Íslands eru ákvæði í þjóðkirkjulögum ásamt ýmsum ákvæðum í öðrum kirkjulögum. Frekari upplýsingar um Biskup Íslands er að finna hér.
Almennt
Kirkjuþing starfar á grundvelli laga um stöðu, stjórn og starfshætti Þjóðkirkjunnar, nr. 78 frá 1997. Samkvæmt ákvæðum þeirra fer það með æðsta vald í málefnum Þjóðkirkjunnar innan lögmæltra marka, þ.e. nema önnur ákvæði þeirra eða annarra laga mæli fyrir um annað.
Á Kirkjuþingi eiga sæti 29 kjörnir fulltrúar, 12 vígðir menn (djáknar og prestar) og 17 leikmenn, auk þess Biskup Íslands, tveir vígslubiskupar og einn fulltrúi guðfræðideildar Háskóla Íslands með málfrelsi og tillögurétt. Hinir kjörnu fulltrúar eru kosnir í níu kjördæmum, sem ná yfir eitt eða fleiri prófastsdæmi og úr hverju þeirra kemur einn prestur og einn leikmaður, nema úr þremur þeim fjölmennustu, tveimur Reykjavíkurkjördæmum og Reykjanesskjördæmi.
Forseti Kirkjuþings er kosinn til fjögurra ára úr röðum leikmanna. Á þinginu starfa allsherjar-, fjárhags- og löggjafarnefnd og eiga allir fulltrúar, nema forseti, sæti í einhverri þeirra.
Með Þjóðkirkjulögunum frá 1997 var Kirkjuþingi fengin heimild til að skipa með starfsreglum flestum þeim málefnum, sem áður var gert með lögum frá Alþingi eða reglugerðum frá dóms- og kirkjumálaráðuneytinu. Á fyrstu þremur kirkjuþingunum eftir lagabreytinguna voru settar starfsreglur um mikilvægustu stofnanir og verkefni kirkjunnar.
Þá er Kirkjuþingi falið að annast stefnumörkun á ýmsum sviðum kirkjunnar, nema annað sé tekið fram í lögunum. Um sum verkefni skal hafa samráð við prestastefnu.
Kirkjuþing fjallar um reikninga, sem það skal sjá til að hljóti fullnægjandi endurskoðun, og fjárhagsáætlanir. Með ályktunum getur þingið sett fram tillögur og ábendingar um þau atriði, sem það telur að betur megi og þurfi að fara. Kirkjuráði er hins vegar með lögum falin að öðru leyti ábyrgð á fjármálum. Kirkjuþing kýs fjóra fulltrúa í kirkjuráð, sem fer með framkvæmdavald kirkjunnar undir forsæti Biskups Íslands.
Kirkjuþing getur haft frumkvæði að frumvörpum til laga um kirkjuleg málefni og beint þeim tilmælum til ráðherra að þau verði flutt á Alþingi. Ennfremur leitar ráðherra umsagnar og tillagna Kirkjuþings um lagafrumvörp um kirkjuleg málefni er hann hyggst flytja á Alþingi.
Starfsreglur um kirkjuþing
Meðferð mála á kirkjuþingi
Um málsmeðferðina gilda ákvæði laga um stöðu, stjórn og starfshætti Þjóðkirkjunnar nr. 78/1997 og starfsreglur um Kirkjuþing nr. 729/1998.
Mál á Kirkjuþingi geta verið tillögur að starfsreglum eða tillögur að þingsályktun. Tvær tegundir mála eru skyldubundin og eru alltaf lögð fram á Kirkjuþingi þ.e. skýrsla Kirkjuráðs og fjármál Þjóðkirkjunnar. Um mál á Kirkjuþingi getur verið að ræða frá
a. kirkjustjórninni þ.e. mál sem Kirkjuráð og Biskup Íslands flytja. Jafnframt flytur biskupafundur tillögur um skipan sókna, prestakalla og prófastsdæma og tiltekna aðra málaflokka
b. einstökum kjörnum þingfulltrúum eða öðrum fulltrúum með seturétt á Kirkjuþingi.
Ofangreind mál eru send forseta Kirkjuþings og eiga að jafnaði hafa borist eigi síðar en hálfum mánuði fyrir þingbyrjun en ekki síðar en fyrir þingfundarlok á öðrum þingdegi.
Í upphafi Kirkjuþings er kosið til þingnefnda. Þær eru þrjár; allsherjarnefnd sem fjallar um mál sem geta talist almenns eðlis, fjárhagsnefnd sem fjallar um mál sem lúta fyrst og fremst að fjármálum og löggjafarnefnd, sem fjallar um löggjafar - og skipulagsmálefni.
Hvert mál skal rætt í tveimur umræðum á þingfundi, fyrri og seinni umræðu. Mál er sett á dagskrá þingfundar samkvæmt nánari ákvörðun forseta. Flutningsmaður mælir fyrir málinu í fyrri umræðu og gerir tillögu um vísun til tiltekinnar þingnefndar. Að fyrri umræðu lokinni eru greidd atkvæði um hvort málinu skuli vísað til síðari umræðu. Ef það er samþykkt eru greidd atkvæði um tillögu um vísun til þingnefndar. Ef sú tillaga er samþykkt í atkvæðagreiðslunni gengur málið til hlutaðeigandi nefndar. Nefndin fjallar um málið á nefndarfundi með samræðum og eftir atvikum með gagnaöflun og viðtölum við þá aðila sem málið varðar eða sérfræðinga á málasviðinu. Nefndin afgreiðir mál frá sér og getur verið um eftirfarandi að ræða: Þingnefnd getur mælt með því að tillaga sé samþykkt óbreytt eða lagt fram breytingatillögu. Einnig gæti nefnd lagt til að tillaga verði ekki samþykkt. Þingnefnd skilar frá sér nefndaráliti sem er rökstuðningur fyrir afgreiðslu nefndarinnar og breytingatillögu ef því er að skipta. Stundum er viðbótarályktun frá þingnefnd í máli. Getur þá verið um að ræða að lagt er til að tilteknum þáttum máls er frestað uns fjallað hefur verið um það á öðrum kirkjulegum vettvangi, t.d. á héraðsfundum. Einnig getur verið um að ræða tilmæli eða ábendingar til kirkjustjórnarinnar sem tengjast málinu. Forseti setur að þessu búnu málið á dagskrá til annarrar umræðu og atkvæðagreiðslu. Mælt er fyrir nefndarálitinu af einum nefndarmanna hlutaðeigandi þingnefndar og önnur umræða fer síðan fram. Að henni lokinni fer fram atkvæðagreiðsla um málið og úrlausn þingnefndarinnar. Atkvæðagreiðslan getur verið í nokkrum liðum þ. e. um einstaka málsliði í senn, allt eftir eðli málsins og úrlausn þingnefndarinnar.
Að lokinni atkvæðagreiðslu liggur fyrir formleg og endanleg úrlausn Kirkjuþings á málinu. Sú úrlausn er birt í svonefndum Gerðum kirkjuþings. Ef um starfsreglur er að ræða eru þær birtar í Stjórnartíðindum. Vitaskuld eru svo ákvarðanir Kirkjuþings kunngerðar hlutaðeigandi aðilum öðrum, allt eftir eðli máls.
Sérstakar reglur gilda þegar nýkjörið Kirkjuþing kemur saman m.a. skal forseti kjörinn til fjögurra ára.
Fyrirspurnatími er á hverju Kirkjuþingi. Þá geta kirkjuþingsmenn lagt fram fyrirspurnir til dóms- og kirkjumálaráðherra, Biskups Íslands og Kirkjuráðs.
Kirkjuráð fer með framkvæmdarvald í málefnum Þjóðkirkjunnar. Í greinargerð með þjóðkirkjulögunum er stöðu Kirkjuráðs innan Þjóðkirkjunnar líkt við stöðu ríkisstjórnarinnar.
Kirkjuráð annast undirbúning Kirkjuþings, í samráði við Forseta þingsins og forsætisnefnd og annast framkvæmd ákvarðana þingsins, nema Kirkjuþing ákveði annað í einstökum málum. Kirkjuráð hefur yfirumsjón með fjármunum sem veitt er af opinberri hálfu til kirkjulegrar starfsemi og stýrir m.a. Jöfnunarsjóði sókna og Kirkjumálasjóði. Kirkjuráð hefur á hendi yfirumsjón ýmissa kirkjulegra stofnanna og staða. Kirkjuráð annast málefni sókna vegna fjármála, verklegra framkvæmda og starfsmannahalds. Þá annast Kirkjuráð margvísleg önnur sameiginleg verkefni á sviði kirkjumála t.d. útgáfu lagasafns kirkjunnar og ýmis samskipti við ríkið.
Forseti Kirkjuráðs er biskup Íslands. Kirkjuráð er auk þess skipað fjórum mönnum kjörnum af Kirkjuþingi til fjögurra ára í senn, tveimur leikmönnum og tveimur guðfræðingum auk varamanna. Kirkjuþing 2002 kaus Kirkjuráð það sem nú situr. Næst verður kosið til Kirkjuráðs á kirkjuþingi 2006. Kirkjuráð skipa: Forseti sr. Karl Sigurbjörnsson, biskup Íslands, Sr. Dalla Þórðardóttir, sóknarprestur í Miklabæjarprestakalli og prófastur í Skagafjarðarprófastsdæmi, Sigríður M. Jóhannsdóttir, hverfisstjóri félagsþjónustu Akureyrarbæjar, Jóhann E. Björnsson, fyrrv. forstjóri og sr. Halldór Gunnarsson, sóknarprestur í Holtsprestakalli, Rangárvallaprófastsdæmi. Framkvæmdastjóri Kirkjuráðs er Guðmundur Þór Guðmundsson, lögfr.
Kirkjuráð hefur sér til ráðgjafar þrjá starfshópa sem eiga sér samsvörun í föstum þingnefndum Kirkjuþings. Þessir starfshópar eru fjármálahópur, kirkjustarfshópur og löggjafarhópur. Hver hópur er skipaður formanni samsvarandi þingnefndar Kirkjuþings, kirkjuráðsmanni og einum fulltrúa tilnefndum af Biskupi Íslands. Nánari upplýsingar um Kirkjuráð er að finna hér.
Umfjöllun þessari er fyrst og fremst ætlað að skýra á einfaldan hátt stöðu presta innan Þjóðkirkjunnar, greina frá meginstarfsskyldum þeirra, réttindum, kirkjulegu stjórnskipulagi er þá varðar og öðru því sem gagnlegt er að vita. Hér verður því ekki fjallað um prestsembætttið á guðfræðilegan hátt.
Preststsþjónustu Þjóðkirkjunnar má skipta í þrjá flokka:
Almennt um presta
Prestsstarf felst í víðtækasta skilningi í því að sinna helgihaldi, fræðslu og kærleiksþjónustu. Fjallað er um presta í ákvæðum þjóðkirkjulaga nr. 78/1997 og nánari ákvæði er að finna í starfsreglum um presta nr. 732/1998. Prestar Þjóðkirkjunnar eru flestir skilgreindir sem embættismenn ríkisins og hafa réttindi og skyldur sem slíkir, en einnig eru til þeir prestar Þjóðkirkjunnar sem eru það ekki og eru þeir oftast ráðnir af stofnunum t.d. heilbrigðisstofnunum með samþykki Biskups Íslands. Prestar eru almennt séð tiltölulega sjálfstæðir í starfi sínu. Þeir lúta tilsjón prófasts í störfum sínum og ber að hlíta löglegu boði Biskups Íslands, sem getur einnig falið þeim verkefni. Prestar eru þjónar kirkjunnar og sóknarbörn eiga þjónusturétt á hendur presti sínum. Prestar annast sjálfir rekstur prestsembætta sinna og fá til þess greiddan embættiskostnað frá Biskupsstofu eftir ákveðnum reglum. Biskup tilnefnir prófast úr hópi presta. Kjaranefnd ákveður laun presta. Biskup boðar árlega til prestastefnu þar sem prestar koma saman og fjalla um margvísleg málefni kristni og kirkju. Prestar þjóðkirkjunnar eiga 9 sæti af 21 á Kirkjuþingi og þeir njóta allir kjörgengis og kosningarréttar til Kirkjuþings, einn í hverju kjördæmi. Þá sitja tveir prestar í Kirkjuráði auk biskups og tveggja leikmanna. Í héraðsnefnd prófastsdæma situr einn prestur úr prófastsdæminu, auk prófasts og eins leikmanns. Prestafélag Íslands annast um almenna hagsmunagæslu fyrir stéttina og fer með ýmis sameiginleg mál stéttarinnar. Prestar starfa eftir siðareglum og starfandi er siðanefnd presta sem fjallar um ætluð brot á þeim reglum. Prestar eiga rétt á allt að níu mánaða námsleyfi eftir sérstökum reglum, en einungis takmarkaður fjöldi kemst að á hverju ári.
Sóknarprestar starfa hver í sínu prestakalli. Í fjölmennari prestaköllum starfar oft prestur við hlið sóknarprests. Eftirfarandi umfjöllun á því einnig við um starf prests í prestakalli þar sem um það er að ræða og verður í þessari umfjöllun notað heitið prestur um bæði sóknarpresta og presta. Prestur hefur það aðalhlutverk að leiða helgihald í sókn eða sóknum prestakallsins, annast fræðslu og kærleiksþjónustu. Prestur annast um skírnir, fermingar með undirbúningi, hjónavígslur og greftranir. Prestur leitar einnig lögum samkvæmt sátta milli hjóna sem hyggjast skilja. Auk þessara starfsskyldna er fjöldi annarra starfsskyldna sem prestur gengst undir. Starfsumhverfi presta er mismunandi eftir prestaköllum og umfangi sóknanna. Sóknarprestur tekur virkan þátt í starfi sóknarnefndar og situr að jafnaði fundi hennar. Sóknarprestur tekur þátt í gerð starfs- og fjárhagsáætlunar sóknar. Þá er eðlilegt og sjálfsagt að náið samstarf sé ávalt milli sóknarprests og sóknarnefndar í daglegri starfsemi. Sama gildir að sjálfsögðu um launað starfsfólk sóknar og ólaunað starfsfólk einnig og aðra þá sem koma að kirkjulegu starfi í sókninni og prestakallinu, allt eftir eðli máls og aðstæðum hverju sinni. Þrátt fyrir þetta er ljóst að sóknarnefnd ræður yfir kirkju að öðru leyti en því að prestur ræðu hvað fram fer í kirkjunni. Þannig ræður sóknarnefnd yfir fasteigninni og ber ábyrgð á henni lögum samkvæmt, ber að annast um viðhald hennar og gripi svo og vörslur að öðru leyti. Um safnaðarheimili gildir svipað nema hvað sóknarnefnd ræður almennt því hvaða starf fer þar fram en áskilja verður þó að kirkjulegt starf hafi forgang. Um þetta gilda starfsreglur um kirkjur og safnaðarheimili nr. /1999. Enn fremur er starfsfólk undir stjórn sóknarnefndar en ekki prests þar sem vinnusamband er á mili nefndarinnar og starfsmanns, með þeim takmörkunum sem leiða af ábyrgð prestsins á því sem fram fer í kirkjunni. Þannig verður að telja að prestur geti ráðið nokkru um tónlistarval og flutning, vinnutilhögun starfsmanna o. fl. vegna ábyrgðar sem hann ber á helgihaldinu, fræðslunni og kærleiksþjónustunni. Vegna þessa samspils prests, sóknarnefndar og starfsmanna er stundum örðugt að segja nákvæmlega til um hver ræður hverju í takmarkatilvikum. Þá reynir á lipurð í mannlegum samskiptum og samstarfshæfni þessara aðila. Langoftast eru þau mál í lagi, en stundum koma þó upp ágreiningsefni um verkaskipti. Góð regla er að hafa samráð um sem flest mál, eftir því sem þörf krefur.
Grasrót Þjóðkirkjunnar er sóknin. Frá henni sprettur annað skipulag kirkjunnar að mestu leyti, en sóknir mynda prestaköll (ein eða fleiri). Prestaköll mynda prófastsdæmi og prófastsdæmi mynda vígslubiskupsdæmi.
Í þjóðkirkjulögunum nr. 78/1997 eru sóknir skilgreindar þannig í 48. gr:
“Sóknin er grunneining þjóðkirkjunnar og starfsvettvangur hennar á hverjum stað. Ein eða fleiri sóknir mynda prestakall.”
Í 49. gr. segir síðan:
“Kirkjusókn er félag þess fólks innan þjóðkirkjunnar sem býr innan sóknarmarka
Kirkjusókn er sjálfstæð fjárhagsleg og félagsleg eining en tengist öðrum sóknum innan sama prestakalls, ef um það er að ræða, með samstarfi eða á annan hátt sem héraðsfundur kann að mæla fyrir um eða einstakar sóknarnefndir stofna til. Þá tengjast kirkjusóknir öðrum sóknum innan prófastsdæmis með sameiginlegum héraðsfundi.
Sóknarmenn eru allir þeir sem lögheimili eiga í sókn, miðað við 1. desember næstliðinn, hafa hlotið skírn og eru skráðir í þjóðkirkjuna.
Sóknarmenn eiga rétt á kirkjulegri þjónustu í sókn sinni og bera sameiginlega skyldur eftir því sem nánar er kveðið á um í lögum eða með lögmæltum ákvörðunum”.
Þjóðkirkjusóknir landsins eru 275 talsins miðað við 1. desember 2005. Þær eru mjög misjafnar að mannfjölda. Til eru sóknir þar sem tveir einstaklingar búa, en rúmlega 18 þúsund manns búa í stærstu sókninnni, Grafarvogssókn.
Sóknir eru tiltölulega sjálfstæðar og ráða starfi sínu að miklu leyti. Kirkjuþing setur þó starfsreglur um starf sókna og getur þannig bundið sóknir með almennum fyrirmælum.
Á Kirkjuþingi eiga sóknir 17 fulltrúa (þ.e. leikmenn sem koma úr röðum sóknarnefndarmanna) en vígðir menn (djáknar og prestar) á Kirkjuþingi eru 12. Sóknir eiga tvo fulltrúa hver á héraðsfundi prófastsdæmisins. Sóknir taka þátt í því að velja prest með því að valnefnd prestakalla er skipuð fimm fulltrúum prestakallsins.
Kirkjuþing ákveður hvort stofna skuli nýja sókn, sameina sóknir eða skipta upp, en slíkar ráðstafanir eru jafnan ekki gerðar nema í sátt við hlutaðeigandi.
Sóknarnefnd er einnig kirkjugarðsstjórn ef kirkjugarður er til staðar í sókninni (nema sérnefnd hafi verið kosin til að stýra kirkjugarði). Á stærstu þéttbýlisstöðum er þó sérstök kirkjugarðsstjórn.
Tekjur sókna eru sóknargjöld, sem hver skráður þjóðkirkjumaður sem á lögheimili í sókninni 1. desember næstliðinn og hefur náð sextán ára aldri greiðir. Ríkið innheimtir sóknargjöldin(en þau eru hluti af staðgreiðslu skatta) og miðlar þeim til sóknanna. Sóknir eiga þess kost að sækja um styrki til Jöfnunarsjóðs sókna. Jafnframt er unnt að ábyrgjast lán sókna en við Jöfnunarsjóðinn er starfrækt ábyrgðardeild.
Væntanlegt.
Væntanlegt.
Sóknarnefnd hefur tvíþætt hlutverk. Annars vegar að styðja við kristið trúarlíf í sókninni. Hins vegar að sinna veraldarvafstri, sem óhjákvæmilega fylgir starfsemi sóknar, þ.e. fjármál, fasteignarekstur og starfsmannamál. Sóknarnefndarmenn eru kosnir til fjögurra ára í senn. Kosið er á tveggja ára fresti og þá um hluta sóknarnefndar. Kjörnir eru varamenn og þá með sama hætti. Sóknarnefndarmenn skipta sjálfir með sér verkum formanns, gjaldkera og ritara. Kjósa ber safnaðarfulltrúa úr hópi sóknarnefndarmanna. Þá tilnefnir sóknarnefnd menn í valnefnd prestakallsins eins og nánar verður gerð grein fyrir síðar. Sóknarnefndarformaður og safnaðarfulltrúi sitja héraðsfund prófastsdæmisins sem sóknin tilheyrir. Sóknarnefndarmenn njóta kjörgengis og kosningarréttar til Kirkjuþings. Þá tilnefna sóknir í fulltrúaráð Hjálparstarfs kirkjunnar.
Langalgengast er að sóknarnefnd sé einnig kirkjugarðsstjórn (ef kirkjugarður er í sókninni) þótt heimilt sé að kjósa sérstaka stjórn kirkjugarðs.
Annar starfsþáttur sóknarnefndar er að sinna ýmis konar veraldarvafstri sem er nauðsynlegt til að styðja við meginstarfsemina. Þótt þessi starfsþáttur sé að sönnu mikilvægur er hann einvörðungu til að styðja við kjarnastarfsemi sóknarinnar.
Sóknarnefnd er, eins og fyrr segir, ætlað að styðja við og hafa forgöngu um kirkjulegt starf í sókninni, ásamt sóknarpresti, presti og öðrum starfsmönnum, enda félagið myndað til að iðka trú og efla kristið gildismat. Trúariðkunin og efling hins kristna gildismats er kjarninn í starfi sóknarinnar og mikilvægasti starfsþáttur sóknarnefndarinnar. Starf kirkjunnar er greint í þrjá starfsþætti, þ.e. helgihald, fræðslu og kærleiksþjónustu.
Væntanlegt.
Væntanlegt.
Væntanlegt.
Væntanlegt.
Væntanlegt.
Væntanlegt.
Fyrirgreiðsla Jöfnunarsjóðs til handa sóknum getur verið með ferns konar móti:
1. Fjárstyrkir.
Þá er um að ræða tiltekna fjárhæð sem Kirkjuráð ákveður. Stundum er veitt vilyrði fyrir slíkum fjárstyrkjum til fleiri en eins árs, þó aldrei meira en 4 ára.
2. Lán
Jöfnunarsjóður getur tekið lán og endurlánað sókn.
3. Vaxtalaust lán
Sókn getur fengið greidda vexti af láni um tiltekinn tíma allt að fimm ár. Samið er um að lánið sé afborgunarlaust þann tíma. Dæmi: 8000 manna sókn tekur 20 millj. kr. lán til tíu ára. Jöfnunarsjóður greiðir vexti af láninu í fimm ár. Að þeim tíma liðnum tekur sóknin við láninu og hefur greiðslur afborgana og vaxta og greiðir lánið upp á fimm árum.
4. Ábyrgð á lánum
Ábyrgðardeild Jöfnunarsjóðs sókna getur gengist í ábyrgð fyrir láni sóknar. Ávinningur sóknar er einkum lægri vextir og auðveldari lántaka. Þetta hentar sókn vel t.d. ef fyrirhugaðar eru framkvæmdir og vextir af láni sem sókn hyggst taka þykja of háir miðað við almenna markaðsvexti. Enn fremur getur þetta hentað sókn sem vill hagræða og lækka greiðslubyrði eldri lána.
Að sókn viðhafi fjármálastjórn samkvæmt þeim almennu viðmiðum sem sett eru í 1. kafla
Að sókn skili umsókn í réttu formi með réttum fylgigögnum á tilskyldum tíma
Hafa uppfyllt tilkynningaskyldu til Kirkjuráðs þar sem það á við
Hafa leitað ráðgjafar og verið í samstarfi við sérfræðinga á biskupsstofu um verkefni þ.e. bygginga – og listanefnd vegna verklegra framkvæmda og orgelnefnd vegna orgelkaupa (eða annarra hljófæra).
Styrkur fellur niður ef framkvæmd er ekki hafin innan þriggja ára
Kirkjubyggingar
Gengið er út frá því að sóknarnefnd sé í samstarfi við hlutaðeigandi aðila á biskupsstofu um málið og hafi kynnt sér málsmeðferð vegna nýbyggingar.
Miðað er við að fermetraverð kirkju með nægilegum búnaði til helgihalds sé 260 þús. kr. Kirkja og safnaðarheimili verður aldrei minni en 150 fm. að jafnaði. Ella er miðað við að rýmisþörf sé um xx fm. fyrir hver 1000 sóknarbörn.
Tálknafjörður
Reykholt
Safnaðarheimili – nýbygging
Gengið er út frá því að sóknarnefnd sé í samstarfi við hlutaðeigandi aðila á biskupsstofu um málið og hafi kynnt sér málsmeðferð vegna nýbyggingar.
Orgelkaup
Gengið er út frá því að sóknarnefnd sé í samstarfi við hlutaðeigandi aðila á biskupsstofu um málið og hafi kynnt sér málsmeðferð vegna orgelkaupa.
Almenn atriði til upplýsingar:
Kirkjuráð ákveður endanlega fjárhagslega fyrirgreiðslu samkvæmt ofanskráðu til handa sóknum sem um það sækja. Ofangreindar upplýsingar veita ekki nein fyrirheit um fjárhagslega fyrirgreiðslu hjá Jöfnunarsjóði sókna. Fyrirgreiðsla og vilyrði um slíkt fram í tímann er auk þess ávallt háð framlagi til sjóðsins úr ríkissjóði og stöðu sjóðsins á hverjum tíma. Ef fjárhagsleg fyrirgreiðsla er veitt er ávallt gengið út frá því að hún sé til þess verkefnis sem sótt er um fyrirgreiðslu fyrir (t.d. tiltekinnar framkvæmdar, greiðslu skulda o.s.frv.) og er litið svo á að sóknarnefnd sé skuldbundin til að haga sér í samræmi við það en ekki gera annað en sagt var í styrkumsókninni. Hafi Kirkjuráð bókað sérstaklega um ráðstöfun fjárhagsfyrirgreiðslunnar er sókn sömuleiðis skuldbundin til þess að haga sér til samræmis við það.
II. Styrkbeiðni vegna fjárfestinga eða endurbóta (viðhaldsverkefna)
Ef sókn stendur frammi fyrir verulegum fjárfestingum eða endurbótum er miðað við eftirfarandi þegar ákvörðun er tekin um styrkveitingu:
1. Sóknir skulu hafa samráð við Kirkjuráð og bygginga- og listanefnd áður en byrjað er að skuldbinda sókn vegna fjárfestinga. Samkomulag skal hafa náðst um hámarksfjárfestingu vegna verkefnis og aðalatriði hönnunar eða vals á lausnum. Þá skal húsafriðunarnefnd ríkisins hafa fengið vitneskju um fyrirhugað verkefni og samráð verið haft við nefndina og hún ekki lagst gegn verkefninu eða lausnum.
2. Meginreglan er sú að sóknir mega ekki skuldsetja sig vegna fjárfestinga eða framkvæmda sem leiða til heildarskuldsetningar sem er meiri en tvöfaldar árstekjur sóknar af sóknargjöldum og alls ekki meira en þrefaldar við sérstakar aðstæður. Vegna mikils munar á stærð sókna eru þessi viðmið þó breytileg eftir tekjum sóknar. Haft er í huga að hlutfall húsnæðis- og aðstöðukostnaðar á hvern gjaldanda í sókn er almennt hærra hjá mannfærri sóknum en þeim sem fjölmennari eru. Hámarksfjárfestingargeta er skilgreind sem sú fjárhæð sem sókn getur fjárfest í án þess að það komi um of niður á almennum rekstri.
Safnaðarstarf 60%
Annar rekstur, afborganir og afskriftir 40%
Fjárfestingar í fastafé ætti ekki að vera meiri en svo að 20% af árlegum tekjum fari í stofnkostnað þ.e. fjárfestingu og/eða afborganir (eða sjóð) og afskriftasjóð (meiriháttar viðhaldssjóð).
Fjármagnskostnaður ætti ekki að vera meira en 20% af árlegum tekjum.
Dæmi: Sókn með 10 millj. kr. árstekjur (t.d. Grindavíkursókn).
Safnaðarstarf er 6 millj.
Fjármagnskostnaður er 2 millj.
Eign ætti að vera
Ef unnt er að spara eða ná fram hagræði er myndaður varasjóður og lagt í hann það sem unnt er.
Tillaga að viðmiðum:
1. Sóknir sem eru mannfærri en lágmarksviðmið Kirkjuþings samkvæmt samþykktri stefnu fái að jafnaði ekki styrk. Frá því má gera undantekningar ef alveg sérstakar ástæður þykja til svo sem landfræðilegar.
2. Sókn skal að jafnaði ekki verja minnu en 40% árlegra tekna af sóknargjöldum til safnaðarstarfs.
Sókn skal að jafnaði ekki
Viðmið um styrki
Vegna húsnæðis – sköpunar aðstöðu
fyrir fyrstu hundrað gjaldendur eru veittir styrkir allt að fjárhæð kr.
Helstu lög og reglur
Nýjar sóknir
Bráðabirgðasóknir
Fortíðarvandi
Kynning
Miða styrkfjárhæð við fjölda gjaldenda línulega
Setja parametra um hlutfall skulda, reksturs, starfs og eignamyndunar
Hámarksfjárhæð skulda og styrkja
Lágmark eða viðmið til kirkjulegs starfs sóknar
Væntanlegt.
Fjármál sókna eru líklegast það viðfangsefni sem flestar sóknarnefndir eyða mestum tíma og atorku í.
Fé sókna á annars vegar að renna til starfs og hins vegar til að tryggja nauðsynlegan umbúnað svo starfið geti farið fram, þ.e. kirkja og eftir atvikum safnaðarheimili.
Tekjur sókna eru einkum af sóknargjöldum en einnig getur verið um að ræða fjármunatekjur, leigutekjur, tekjur af sölu og þjónustu og gjafafé. Sóknargjöld greiða allir skráðir þjóðkirkjumenn í sókninni sem eru 16 ára og eldri til sóknar sinnar. Ríkið sér um að innheimta sóknargjöldin af þjóðkirkjumönnum og skilar þeim til sóknarinnar. Þetta innheimtufyrirkomulag var tekið upp 1988 í tengslum við upptöku staðgreiðslu skatta. Mikilvægt er að hafa í huga að ekki er um ríkisframlag til sókna að ræða eins og margir virðast álíta, heldur sér ríkisvaldið eingöngu um innheimtuþjónustu eins og fyrr segir. Þessi þjónusta er kirkjunni þó gríðarlega mikils virði, bæði vegna þess hagræðis sem hún felur í sér fyrir sóknir en einnig er á það að líta að ríkið skilar óskertu sóknargjaldi til sóknanna skilvíslega í hverjum mánuði og tekur áhættuna af því að ekki innheimtist hjá einhverjum gjaldendum. Önnur skráð trúfélög búa að sama hagræði og Þjóðkirkjan, þ.e. að ríkið innheimtir gjaldið og skilar til trúfélagsins mánaðarlega. Sóknargjaldið er kr. 617 á mánuði á hvern gjaldanda eða kr. 7.404 á ári.
Í starfsreglum um sóknarnefndir nr. 732/1998 eru fyrirmæli um ýmis atriði er varða fjármál sókna. Segir m.a. að aðalsafnaðarfundur og safnaðarfundur beri ábyrgð á öllum málum er varða fjármál og skipulagsmál sóknarinnar.
Enn fremur segir að sóknarnefnd fari með fjárstjórn sóknarinnar og beri ábyrgð þar á gagnvart safnaðarfundum.
Tekið er fram að sóknum beri að gera fjárhagsáætlun fyrir hvert almanaksár og skuli hafa þar m.a. hliðsjón af starfsáætlun sóknarprests og annarra starfsmanna sóknarinnar. Fjárhagsáætlunin skuli lögð fram á aðalsafnaðarfundi til kynningar og afgreiðslu. Sóknarnefnd og sóknarpresti ber síðan að sinna verkefnum sínum og halda uppi starfsemi á grundvelli samþykktrar fjárhagsáætlunar.
Þá segir að við ráðstöfun fjármagns sóknarinnar til skamms eða langs tíma skuli ávallt gæta þess að fjárskuldbindingar vegna ýmissa framkvæmda komi sem minnst niður á almennu kirkjustarfi. Eigi að ráðast í miklar fjárfestingar eins og smíði nýrrar kirkju, safnaðarheimilis eða hljóðfærakaup skal sóknarnefnd greina Kirkjuráði skriflega frá áformum sínum um framkvæmdir og fjármögnun.
Kveðið er á um að sóknarnefnd sé óheimilt að efna til fjárskuldbindinga með persónulegum ábyrgðum einstaklinga öðru vísi en fyrir liggi raunhæf áætlun um tekjur sóknarinnar er standi að fullu undir endurgreiðslu þessara skuldbindinga.
Sóknarnefnd getur ekki veðsett eignir sóknarinnar nema með samþykki safnaðarfundar.
Mælt er fyrir um að sóknarnefnd sjái til þess að bókhald sé fært í samræmi við lög og skal nota samræmt reikningsform við uppsetningu ársreiknings, sem Kirkjuráð leggur til.
Enn fremur skal sóknarnefnd sjá til þess að ársreikningur sóknar sé gerður fyrir hvert almanaksár. Ársreikningurinn skal áritaður af sóknarnefnd, endurskoðaður af kjörnum skoðunarmönnum eða endurskoðanda og lagður fram á aðalsafnaðarfundi til kynningar og afgreiðslu og síðan sendur prófasti.
Þótt ekki sé mælt fyrir um það í lögum eða starfsreglum verður að telja að sóknarnefnd sé ein bær til þess að skrifa undir löggerninga sem fela í sér afsal eigna, veðsetningar á eignum sóknarinnar, (enda liggi fyrir samþykki safnaðarfundar), skuldbindingu fyrir sóknarnefnd sem er umfram það sem venjulegt má teljast vegna daglegs rekstrar og aðra löggerninga sem eru óvenjulegir eða meiri háttar og falla ekki undir daglegan rekstur. Telja verður að meginreglan sé sú að allir sóknarnefndarmenn undirriti slíka löggerninga,(stundum nefnt að rita firma) en trúlegast er í lagi í flestum tilvikum að bóka heimild á sóknarnefndarfundi til handa meiri hluta sóknarnefndar að skrifa undir slík skjöl. Hugsanlega kann þinglýsingastjóri (ef skjali á að þinglýsa) eða fjármálastofnun (ef um slíkt skjal er að ræða) að áskilja að allir undirriti. Áréttað skal að samþykki aðalsafnaðarfundar eða safnaðarfundar þarf til tiltekinna samninga.
Sóknarnefnd kýs úr sínum röðum gjaldkera er annast venjuleg gjaldkerastörf og fer með prókúru. Algengt er að gjaldkeri færi bókhald einnig en þar sem fjármálaumsvif sóknar eru mikil t.d. sóknargjöld umfram 5 - 10 millj. kr. á ári getur verið heppilegra að bókhald sé fært af öðrum. Slíkt þurfa sóknarnefndir að ræða og meta hverju sinni.
Ef sókn á sjóð sem skal ávaxta er eðlilegt að gætt sé fyllsta öryggis og féð einungis varðveitt á öruggum reikningum hjá innlánsstofnunum eða með öðrum tryggilegum hætti. Hér er oftast um að ræða fé sem sóknarbörn ogaðalsafnaðarfundur hafa treyst sóknarnefnd til að varðveita og er óréttlætanlegt að taka nokkra áhættu með slíkt. Einnig kann að vera um gjafafé að ræða, arf eða annað. Það er í raun sama hvaðan féð kemur ávalt ber að gæta fyllsta öryggis.
Umfjöllun þessi byggist á starfsreglum um sóknarnefndir og þeim lögum og reglum sem gilda almennt um fjármál sókna, bókhald og ársreikninga, almennum góðum stjórnsýsluháttum og samanburði á fjárhag og ársreikningum sókna landsins undanfarin ár.
Almenn fjármálastjórn sóknar verður að uppfylla eftirtalin skilyrði og lágmarksviðmið:
Fjárhagsáætlun
1. Sóknir geri raunhæfa fjárhagsáætlun fyrir hvert almanaksár. Ekki má gera ráð fyrir hallarekstri. Ef veruleg óvissa getur verið um útgjöld sóknar t.d. vegna umtalsverðra viðhaldsframkvæmda, skal gera frávikaáætlun.
Greiðslumat og kostnaðaráætlun
2. Ef fyrirhugað er að ráðast í stærri fjárfestingar eða framkvæmdir svo sem byggingu kirkju, safnaðarheimilis, smíði orgels, meiri háttar viðhaldsframkvæmda eða kaup á fasteign sem safnaðarheimili eða dýru hljóðfæri, skal metið raunhæft hvað sókn getur fjárfest fyrir háa fjárhæð að teknu tiliti til fastra tekna, styrkja og annarra tekna. Innan þeirra marka skal gera raunhæfa kostnaðaráætlun áður en ráðist er í verkefnið. Ávallt skal fylgja málsmeðferðarreglum um slíkar framkvæmdir.
Samanburður
3. Fylgst sé með og borið saman fjárhagsáætlun og rauntölur a.m.k. einu sinni á ári. t.d. um mitt ár. Fjárhagsáætlun sé endurskoðuð á grundvelli 1. liðar ef veruleg frávik hafa orðið eða stefnir í hallarekstur.
Ársreikningur
4. Sóknir færi ársreikning á samræmdu formi sem biskupsstofa lætur í té og afhendi hann prófasti innan tilskilins tíma.
Skuldaþak
5. Sókn skuldsetji sig aldrei meira en sem nemur þreföldum árlegum sóknargjöldum, nema aðrar öruggar tekjur komi til sem sókn getur nýtt til afborgana.
Skipting helstu gjaldaliða
6. Sókn verji að jafnaði í mesta lagi 30% en þó aldrei meiru en 50% árlegra sóknartekna og annarra fastra tekna til afborgana langtímalána.
Innra eftirlit
8. Bókhald og gjaldkerastörf séu ekki á hendi sama einstaklings ef árstekjur sóknar af sóknargjöldum eru meiri en xx millj. kr. Löggiltur endurskoðandi endurskoði ársreikning þeirra sókna sem hafa meira en xx% sóknargjöld á ári.
Ábyrgðir og tryggingar
8. Persónulegar ábyrgðir séu aldrei veittar vegna skuldbindinga sóknar a.m.k. ekki af hálfu sóknarnefndarmanna. Það getur valdið ýmis konar hagsmunaárekstrum.
Hagnýting ráðgjafar Biskupsstofu
9. Sóknir eru hvattar til að leita sér ráðgjafar eða álits á biskupssstofu hvenær sem er.
Á biskupsstofu starfa sérfræðingar á sviði fjármála sókna sem eru til að leiðbeina sóknarnefndum.
Væntanlegt.
Umfjöllun í þessum kafla einskorðast við launaða starfsmenn sóknar, þ. e. þá sem eru launþegar en ekki verktakar. Starfsmannahald á vegum stærri sókna verður æ veigameira verkefni í starfi sóknarnefnda. Aukin þjónusta kallar oftast á meira starfsmannahald auk þess sem kröfur til þjónustu aukast stöðugt. Fjölgun safnaðarheimila skapar betri starfsaðstöðu og kallar jafnframt á meira starf. Þá eru meiri kröfur gerðar til starfsmanna um sí- og endurmenntun og annað er gerir þá hæfari til starfa og gefur meiri starfsánægju. Mörg álitamál eru uppi varðandi starfsmannahald sókna og er talsvert leitað ráðgjafar Biskupsstofu vegna starfsmannahalds sókna. Einnig er til þess að líta að sóknarprestar og langflestir prestar heyra ekki undir sóknarnefnd. Því getur verið flóknara en ella að stýra starfi sóknar. Víða er það svo að verulegur hluti rekstrarfjár sókna rennur til greiðslu launa og launatengds kostnaðar. Það er í sjálfu sér ánægjulegt og sýnir umfang kirkjulegs starfs í sókninni. Helstu launaðir starfsmenn sókna eru djáknar, kirkjuverðir og/eða meðhjálparar og organistar. Þá eru sumar stærri sóknir með framkvæmdastjóra enda geta verið töluverð umsvif og miklir fjármunir. Einnig er nokkuð algengt að ráðið sé fólk til barnastarfs, starfs meðal eldri borgara og til fræðslustarfa og magrvíslegra annarra starfa. Þá kunna sérstakar aðstæður að leiða til ráðningar tiltekins starfsfólks t. d. ef kirkja er fjölsótt af ferðamönnum og sérstakrar gæslu og þjónustu er þörf af þeim sökum. Mismunandi er hvert starfshlutfall er og starfskjör eru mismunandi frá einum stað til annars. Þá þurfa sóknir vitanlega á starfskröftum vegna ræstinga að halda, færslu bókhalds o.s.frv. Það er hverri sókn í sjálfsvald sett í meginatriðum hvernig hún hagar starfsmannahaldi sínu, enda sé haldið uppi eðlilegu kirkjulegu starfi, lögum svo og starfsreglum og samþykktum Kirkjuþings fylgt í hvívetna.
Kirkjuþing samþykkti árið 2002 starfsmannastefnu Þjóðkirkjunnar og ber sóknum að fylgja henni. Starfsreglur hafa verið settar um djákna, nr. 738/1998 og um organista, nr. 823/1999. Að öðru leyti gilda almennar reglur á vinnumarkaði um starfsmenn sókna.
Skylt er að auglýsa laus störf organista sbr. tilvitnaðar starfsreglur um organista, en Biskup Íslands auglýsir laus störf djákna, sbr. tilvitnaðar starfsreglur um djákna. Þá hefur Biskup Íslands haft þá vinnureglu að auglýsa lausar stöður presta við sóknir ef um er að ræða starf sem sóknin kostar. Að öðru leyti ér ekki lögskylt að auglýsa laus störf í sóknum en almennt er mælt með því að slíkt sé gert. Ef um afleysingastarf er að ræða um tiltekinn tíma er vart þörf á auglýsingu, en auðvitað ekkert sem mælir gegn því. Ekki liggur fyrir um hversu langan tíma afleysingastarf er, til að skylt verði að auglýsa en sé miðað við þær reglur sem gilda um sóknarpresta þarf ekki að auglýsa afleysingastarf sem varir innan við eitt ár.
Samkvæmt starfsreglum um sóknarnefndir er það sóknarnefnd, í samráði við sóknarprest, sem ræður starfsmenn sóknarinnar. Ráðningarsamningur starfsmanna skal vera skriflegur og með gagnkvæmum þriggja mánaða uppsagnarfresti, en mánaðar uppsagnarfresti á fyrstu þremur mánuðum í starfi. Sóknarnefnd semur erindisbréf fyrir þessa starfsmenn í samráði við sóknarprest.
Það fer síðan eftir kjarasamningi starfsmannsins og ráðningarsamningnum að öðru leyti hvernig starfskjör hans eru. Sé starfsmaður utan stéttarfélaga gilda almenn lög um starf hans þ. á m. um orlofsrétt, veikindarétt o.s.frv. Laun eru byggð á kjarasamningum og/eða samkomulagi starfsmanns og sóknarnefndar.
18. gr. Ef upp kemur ágreiningur um störf starfsmanna innan sóknar sem ekki tekst að leysa þar á vettvangi, skal vísa málinu til prófasts.
Væntanlegt.
Væntanlegt.
Væntanlegt.
Væntanlegt.
Árið 1999 var tekið upp nýtt fyrirkomulag við val á presti þegar Kirkjuþing samþykkti starfsreglur um presta nr. 735/1998. Þegar svo háttar til að prestsembætti í prestakalli er auglýst laust til umsóknar er það valnefnd prestakallsins sem velur prestinn úr hópi umsækjenda. Í valnefnd eiga sæti fimm fulltrúar prestakalls og vígslubiskupinn í því umdæmi þar sem kallið er. Sóknarnefnd eða sóknarnefndir prestakallsins, ef fleiri en ein er, kjósa valnefnd prestakallsins til fjögurra ára í senn. Valnefndarmenn þurfa í sjálfu sér ekki að koma úr röðum sóknarnefndarmanna, en algengast er að svo sé. Þegar fleiri en ein sókn myndar prestakall er tekið fram í starfsreglunum að þess skuli gætt að sanngirni gagnvart íbúafjölda sóknanna ráði við val fulltrúa.
Gefin hefur verið út handbók fyrir valnefndir. Ef valnefnd þarf að velja sóknarprest eða prest er handbókin send valnefndarfólki ásamt umsóknum um embættið að umsóknarfresti liðnum.
Væntanlegt.