Þinglýsingar kirkna

Verkefnið Þinglýsingar kirkna var kynnt með bréfi sem sent var til allra sókna með tölvupósti og/eða landpóstinum í júlímánuði 2009. Fyrirhugað er að kynna verkefnið á héraðsfundum í prófastsdæmum landsins fyrri hluta árs 2010.

Árið 2008 var unnin skýrsla um þinglýsingar kirkna á höfuðborgarsvæðinu þar sem í ljós kom að þær eru yfirleitt ekki þinglýstar á eiganda sinn. Þá er sömuleiðis ljóst að ýmis réttindi kirkna, hlunnindi og ítök, einkum til sveita, eru ekki tilgreind í þinglýsingabók eða þinglýst sem kvöð á fasteign annars aðila. Ein ástæða þess að brýnt er að þinglýsa kirkjum á réttan eiganda er að tryggja réttindi hans yfir eigninni og auðvelda hagnýtingu hlunninda, ítaka o.þ.h. ef slíku er til að dreifa. Vanræksla í þessum efnum getur valdið því að réttindi yfir eignum glatist.

Á Kirkjuþingi 2008 var samþykkt þingsályktun þess efnis að nauðsynlegt væri að koma þinglýsingum kirkjulegra eigna í viðunandi horf og því beint til Kirkjuráðs að hraða því sem kostur væri.

Nú hefur Kirkjuráð hafist handa við að hrinda þingsályktun þessari í framkvæmd en í því felst að fasteignaréttindum kirkna verði þinglýst og þau þar með skráð í Fasteignaskrá Íslands. Þar með næðist einnig fram samræmd eigendaskráning kirkna sem nú er afar mismunandi og stundum röng.

Til að hægt sé að þinglýsa kirkju á eiganda sinn þarf að fylgja henni afmarkað land eða lóð. Algengast er að land það er kirkja stendur á sé í eigu annarra en eiganda kirkjubyggingarinnar, s.s. sveitarfélags, og þá þarf að liggja fyrir skjalfest heimild um tengingu mannvirkisins við landið.

Í flestum tilfellum er um það að ræða að þinglýsa eignarheimild kirkju á viðkomandi sókn. Til þess að svo megi verða þarf að liggja fyrir eignarheimild yfir þeirri lóð sem kirkjan stendur á, svo sem afsal, afnotasamningur eða gjafagerningur.

Alla jafna er töluverður munur á kirkjum í þéttbýli og dreifbýli. Þinglýsing á eignarréttindum síðarnefndu kirknanna getur oft verið flóknari vegna mismunandi eignarhalds á landi, umferðarrétti, samspili við kirkjugarð o.fl. Algengara er að þeim kirkjum tilheyri einnig ítök, hlunnindi o.fl.

Sóknarnefnd ber fram ósk til byggingarfulltrúa um stofnun fasteignar og gerð lóðarblaðs. Gerð lóðarblaðs fyrir kirkjur á jörðum í eigu Kirkjumálasjóðs verður þó í höndum starfsmanna Kirkjuráðs. Þá þarf að gera heimildarskjal milli landeiganda og kirkjunnar á viðkomandi stað. Heimildarskjalið mælir fyrir um réttindi kirkjunnar yfir landinu og getur það verið með mismunandi hætti hvernig frá þessu er gengið.

Framkvæmd þessi krefst samvinnu þeirra aðila sem hagsmuni eiga, s.s. sóknarnefnda sem umráðenda kirkjubygginga, sveitarfélaga og landeigenda. Einnig gæti verið þörf á samstarfi við ráðuneyti og fleiri aðila.

Gert er ráð fyrir að þjónusta við þinglýsingar verði sóknum að kostnaðarlausu en þó með þeim fyrirvara að komi upp ófyrirséð atvik er valda því að kostnaður verði óeðlilega hár kann það að verða endurskoðað. Sóknir greiða þó kostnað við skráningu fasteignar í Fasteignaskrá Íslands (18 þús kr.) og vegna þinglýsingar (2 þús kr.) Ef um afsal lands til sóknar er að ræða greiðist stimpilgjald sem reiknast sem 0,4% af fasteignamati landsins. Ef um lóðarleigusamning er að ræða greiðist stimpilgjald sem er 2% af árlegri leigufjárhæð.

Hér fyrir neðan er að finna nánari upplýsingar um verkefnið Þinglýsingar kirkna, eyðublöð og slóðir sem geta komið að gagni: 

Skjöl

Verkáætlun (pdf-skjal)Bændakirkjur og guðshús í umsjá annarra en safnaða o.fl. (pdf-skjal)Skýrsla um skoðun á skráðum og þinglýstum eignarheimildum kirkja (pdf-skjal)Umsókn um stofnun fasteigna í fasteignaskrá (pdf-skjal)

Vefslóðir

Skráning fasteigna, Fasteignaskrá:http://www3.fmr.is/Fasteignaskra/Skraning-fasteigna-og-loda/Stofnskjol--Ny-lodSóknarkirkjur:http://kirkjan.is/soknir