Neyðarskipulag

Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra

Neyðarskipulag almannavarna skiptist í þrjá megin þætti. A-hluta sem segir til um starfskipulag. B-hluta sem eru almennir gátlista um fyrstu viðbrögð og séráætlanir sem taka til viðbragða á tiltekinni vá á tilteknum stað t.d. flugslysaáætlun fyrir Reykjavíkurflugvöll.

Það er hlutverk ríkislögreglustjóra að sjá til þess, í samvinnu við almannavarnanefndirnar að til séu samræmdar neyðaráætlanir fyrir byggðir landsins. Í dag hafa allar byggðir aðgang að stöðluðum áætlunum, sem er skipt í tvennt, A- og B-hluta. Í A-hluta er sagt fyrir um skipulag, uppbyggingu, stjórnun, rekstur og búnað stjórnstöðva, boðleiðir, fjarskipti og verkaskiptingu þegar starfað er að almannavörnum. Í B-hluta eru hinsvegar gefnar einfaldar leiðbeiningar um viðbrögð og virkjun neyðarþjónustunnar þegar áföll verða, sem ógna öryggi fólks og/eða byggðar, svo sem eldgos, jarðskjálftar, fárviðri, snjóflóð, skriðuföll, stórbrunar, sprengingar eða meiriháttar veitubilanir.

Neyðarskipulagi almannavarna er skipt í fjögur stig:

1. Könnunarstig

2. Viðbúnaðarstig

3. Hættustig

4. Neyðarstig

Könnunarstig: Könnun á atvikum vegna óljósra tilkynninga eða atburðarrásar sem hafin er og krefst frekari skýringa. Í flestum tilvikum nægir að bakvaktarmaður eða starfsmenn almannavarnadeildar sinni þeim verkefnum sem upp koma á þessu stigi.

Viðbúnaðarstig: Einkennist af atburðarás sem hafin er og ætla má að geti leitt til þess að öryggi fólks og/eða byggðar sé stefnt í hættu. Á þessu stigi hefst samráð milli vísindastofnanna og almannavarna. Athuganir, rannsóknir og mælingar eru efldar og reglubundið er framkvæmt hættumat, til að meta hvort hættan fer vaxandi, dvínandi eða helst óbreytt.

Hættustig: Ef hættumat leiðir í ljós að hætta fer vaxandi verður að grípa til tafarlausra ráðstafana til að tryggja sem best öryggi þeirra sem á svæðinu búa/dvelja. Slíkt er gert með því að efla viðbúnað neyðar- og öryggisþjónustunnar á viðkomandi svæði, ásamt því að grípa til fyrirbyggjandi aðgerða s.s. rýmingar, brottflutnings eða lokunar svæða. Einnig eru leiðbeiningar og viðvaranir einkennandi fyrir þetta stig.

Neyðarstig: Einkennist af atburði sem valdið hefur slysum á fólki og/eða tjóni á mannvirkjum. Verkefni á þessu stigi einkennast af tafarlausum aðgerðum til lífsbjargandi aðstoðar og viðleitni til að afstýra fleiri slysum og varna frekara tjóni.

Aðgerðir geta hafist á viðbúnaðarstigi (t.d. eldgos), hættustigi eða neyðarstigi (t.d. slys).