Passíusálmar

„Upp, upp mín sál ...“

Passíusálmarnir hafa um aldir verið Íslendingum hugstæðir og umfram allt um föstutímann. Þá hafa þeir verið förunautur almennings á vegi íhugunar krossferils frelsarans. Margur leggur við hlustir þegar þeir eru lesnir í Ríkisútvarpinu, eða grípa til þeirra til að lesa og hugleiða þann djúpa og sterka trúarboðskap og auðgi máls sem þar er að finna.

Passíusálmarnir eru ávöxtur ævilangrar íhugunar í eftirfylgd hins krossfesta, ævilangrar glímu við Guð í baráttu og barningi, sigrum og ósigrum, smán og sóma langrar ævi. Þá reynslu meitlar Hallgrímur í gull í sálmum sínum. Þjóðin hefur skynjað og hrifist af hinni hvellu og snjöllu raust sem þar hljómar og vekur af doða löðurmennsku og andlegrar leti. Ódeig er vörnin hinum snauða og varnalausa og óvæginn er Hallgrímur við yfirvöld og afhjúpar vægðarlaust tvöfeldni þeirra og alla ofdýrkun auðs og upphefðar. En rödd Passíusálmanna er ekki innantóm siðavendni. Hún beinir sjónum og laðar hugann til Krists, að krossfaðmi hans, líkn og náð. Og milt og hlýtt hljóma Passíusálmarnir í samlíðun með þeim sem þjáist, í samstöðu með þeim sem syrgir og örvæntir.

Það var gæfa Íslendinga að þessir sálmar, trú þeirra heit og hrein, einlægnin og auðmýktin, málsnilldin og viskan, og holl og tær siðfræðin urðu veigurinn og uppistaðan í trúarlífi og siðferðismótun þjóðarinnar og lá henni á hjarta og á vörum í aldir þrjár til ómældrar blessunar. Nú er það okkar hlutverk að sá arfur glatist ekki. Verði hann okkur og börnum okkar til blessunar um ókomna tíð.

Karl Sigurbjörnsson, biskup Íslands